theo đuổi hệ thống thay vì mục tiêu_ Minh Dao

Câu chuyện gần như chẳng bao giờ là đặt mục tiêu, mà là thiết kế hệ thống

Đôi khi mình nghĩ chúng ta, lúc sinh ra, nên đi kèm với 1 chiếc điều khiển từ xa (như khi bạn mua điều hoà vậy) và giao nó cho một người có tâm.

6h sáng, người đó bấm nút thức dậy, thì dù bạn có ì đến mấy thì cũng phải tỉnh dậy. 10h tối, người đó bấm nút Deep Work Mode thì dù bạn có giỏi lý sự đến mấy thì bạn cũng phải yên cái bàn đấy đúng 2 tiếng cho xong 3 chương sách.

Tất nhiên, bạn sẽ mất chút tự do, nhưng đổi lại bạn thoát khỏi sự dằn vặt (Lại một ngày, mình thất bại trong việc dậy sớm rồi! Hận ông trời) & có được 1 ngày như bạn muốn-nó-là.

Tưởng tượng loài người sẽ hoành tráng thế nào, nếu chúng ta chỉ đơn giản làm được những gì mình nói (Nói đi đôi với làm). Nhưng thôi bi quan về phận người. Có 1 concept đơn giản có thể thay đổi nhanh chóng cuộc sống thường ngày của bạn là thế này: Hãy ngừng đặt mục tiêu và thiết kế hệ thống. Tại sao? ***

1. Winners vs Losers có mục tiêu như nhau

Tất cả VĐV tham gia Olympic đều có mục tiêu giành HCV, tuy nhiên ông được, ông không. Khác biệt không phải mục tiêu, chứ không thì ai nói "Mình sẽ đọc nhiều sách" sẽ đều mọt sách hết. Vấn đề có vẻ chưa bao giờ là mục tiêu (bạn thích nói gì cũng được), nó là cách họ thiết kế hệ thống.

2. Đạt được mục tiêu chỉ là thay đổi tạm thời

Đạt 1 mục tiêu chưa bao giờ là khó. Ngày mai bạn có thể dậy 5h, tối nay bạn có thể đọc sách 2 tiếng, chiều nay bạn có đi học tiếng Anh 30', đêm nay bạn có thể tập viết 1 tiếng.

Tuy nhiên, đạt 1 mục tiêu như kiểu bỏ viên đường vào chậu nước, chưa đủ ngọt. Khi bạn làm ở cấp độ mục tiêu, bạn chỉ đang chơi trò tạm bợ, yo-yo cho hào hứng. Khi bạn giải quyết ở cấp độ hệ thống, thì bạn tạo thay đổi toàn bộ.

3. Mục tiêu là thứ ngắn hạn

1 tháng dọn phòng 1 lần thì mình cũng làm được, nhưng phòng bừa là vấn đề của việc ít nhất 3 ngày cần phải dọn 1 lần. Nghi thức là thứ mà con người đang lãng quên, chú cáo trong Hoàng tử bé nói.

Tác dụng của lên mục tiêu là thắng trò chơi (win the game). Tác dụng của xây hệ thống là tiếp tục chơi trò đó (continue playing the game).

4. Mục tiêu giới hạn sự hài lòng

Tự dằn vặt: "Chỉ khi giảm được 3KG, mày mới được thoải mái"; "Chỉ khi đạt được 7.0 IELTS, mày mới được xoã". Mục tiêu tạo ra cảm giác nhị phân: hoặc là làm được, hoặc là nên thấy xấu hổ ngay đi là vừa.

Hệ thống tạo ra cảm giác hài lòng nhỏ, nhưng từ từ. Nếu bạn thất bại 1 mục tiêu, bạn có thể bỏ cả kế hoạch. Nhưng nếu bạn lỡ sai 1 hôm, mà hệ thống của bạn vẫn đứng đó, thì không sao cả. Mai lại có thể khác.

Tóm lại, theo lời tác giả cuốn Atomic Habits là "“Goals are about the results you want to achieve. Systems are about the processes that lead to those results.” Và "“If you want better results, then forget about setting goals. Focus on your system instead.”

Làm sao để thiết kế hệ thống: Các ví dụ

Chuyện tập thể dục hàng ngày

– Mục tiêu: Plank cho giảm bụng nhé (Kết quả: Làm được thật, nhưng ngày được ngày không. Rảnh thì làm, bận thì bận).

– Hệ thống: Sáng dậy, vẽ 15 cái ô vuông. Cứ mỗi 1h, Watch sẽ ting ting, rung tay, và mình sẽ bỏ mọi việc đang làm (mình làm việc ở nhà), và Plank 1 phút. 1 phút đủ ngắn để mình không tự lý lẽ: "Thôi, đang tập trung, tí làm sau".

Chuyện Deep Work

– Mục tiêu: Deep Work để nâng cao hiệu suất (Hôm qua đọc bài, có thể đang đầy hào hứng. Kết quả: Làm được 1 hôm, không thấy vào lắm, bỏ).

– Hệ thống: Thử thách 7 ngày, mỗi ngày dành 1 tiếng, vào 11h-12h đêm khi Hà Nội đã ngủ, cất Iphone + Lap vào cốp xe ở tầng 1, mỗi 1 section, đọc 1 chương cuốn The Outsider.

Chuyện học tiếng Anh

– Mục tiêu: Học giỏi tiếng Anh (Bỏ ngay sau 3 ngày xem Friends, rồi xem đến 10 Seasons, nhưng chỉ xem... Vietsub)

– Hệ thống: Quy tắc If...then. Nếu tôi lên xe bus, tôi sẽ chơi Vocab liên tục cho đến khi xuống điểm dừng chỗ làm (30' mỗi sáng).

*** Ai thích có thể đọc thêm Atomic Habits, tưởng bình thường, nhưng hoá ra có võ.